LAMBIER LE PONDEUR

INHOUDELIJK ONDERZOEK: STIJL EN HERKOMST VAN HET OPSCHRIFT

Over boucscrivers en verluchters

In de tijd van Lambier, de late middeleeuwen, was er bij verschillende lagen van de bevolking een groeiende behoefte aan geschreven teksten. Die werden tot de twaalfde eeuw voornamelijk binnen de kloostermuren door ijverige monniken gemaakt, vervolgens door kopiïsten gekopieerd en al of niet gebundeld verspreid. Vanaf de dertiende eeuw verplaatsten deze activiteiten zich naar de universiteiten en werd een goed deel van de laatmiddeleeuwse handschriften door leken gemaakt. Ook die handschriften werden vermenigvuldigd en gebundeld tot boeken. Niet veel later, na de uitvinding van de boekdrukkunst, werden de geschreven teksten via het drukproces als gedrukt boek uitgegeven. Dat gebeurde aanvankelijk bij de universiteiten, maar later ook in handelscentra en steden, waar vooral aristocraten en hoge geestelijkheid de afnemers waren3a - 3c.

fig. 6 De monnik Rufillus als verluchter van de letter R (handschrift 12e eeuw)

Fig. 7 Middeleeuwse kopiïsten of boucscrivers

De boekproductie bestond uit verschillende stadia: het schrijven van de tekst door de auteur of boucscriver, het kopiëren door de kopiïst, het versieren van het handschrift door de verluchter, het boekbinden en het verkopen. Deze werkzaamheden werden in nauwe samenwerking, soms in één bedrijf uitgevoerd. Bij dit proces waren ambachtslieden betrokken maar ook kunstenaars die specialisten konden worden in het fraai verluchtigen van de teksten. Lambier le Pondeur schreef zonder zichtbare hulpmiddelen staande voor de mergelmuur in fraai gotisch handschrift in kaarsrechte lijn zijn boodschap op de muur. Juist uit dit kenmerk kan worden afgeleid dat hij hoogstwaarschijnlijk een ervaren schrijver was van teksten in deze stijl en dat hij die techniek regelmatig, misschien wel dagelijks toepaste. We zouden Lambier dus een plaats kunnen geven in het laatmiddeleeuwse proces van boekproductie waarin hij maker en verluchter was van fraaie teksten. Niet uitgesloten mag worden dat hij dan daarnaast andere taken, zoals die van boekverkoper of handelaar in tekenbenodigdheden vervulde, maar dat blijft uiteraard gissen.

Het schrift getuigt ook van een grotere deskundigheid en kwaliteit dan het schrift van klerken, die in steden en dorpen werden ingehuurd voor het opstellen van teksten voor officiële akten.
Voorlopig houden wij het erop dat Lambier le Pondeur actief was als verluchtiger/boucscriver van manuscripten.

Conclusies:

- De kwaliteit van Lambiers handschrift, wat stijl en vormgeving betreft, toont aan dat hij het vak van kalligraaf vakkundig beheerste en het niveau van de schrijvers van acten en andere officiële stukken uit die tijd aanzienlijk overschreed.
- Het lijkt op basis daarvan verantwoord hem als degelijk vakman een plaats te geven in de hogere lagen van de middeleeuwse samenleving en hem daarin een zekere status van welgesteldheid toe te kennen.

Þ  volgende
Ü   terug
Þ   snelkeuzemenu
Ü   terug naar de rubriek "artikelen"